على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2311
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عجاب ( oj b ) و ( ojj b ) ا و ص . ع . كار نيك شگفت . و درگذرندهء از حد در شگفتى . و در مبالغه گويند : عجب عجاب . و كذلك : عجب عجاب . عجاج ( aj j ) ا . ع . گرد و غبار . و دود . و گول و احمق . و مردم فرومايهء نوديده . عجاج ( ajj j ) ص . ع . با بانگ و فرياد هرچه باشد . و نهر عجاج : جوى با بانگ . و فحل عجاج : گشن با بانگ و فرياد . و يوم عجاج : روز گردناك گردانگيز . عجاج ( ajj j ) ا . ع . عجاج بن رؤبة : نام شاعرى و پدر و پسر هر دو را عجاجان گويند . عجاجة ( aj jat ) ا . ع . يك قطعهء از غبار و دود . و غوغا و فرياد . و گلهء بزرگ از شتران . و لبد عجاجته : باز داشت خود را از چيزى كه در آن بود . و لف عجاجته عليهم : تاراج آورد بر ايشان . عجاجير ( aj jir ) ا . ع . گلولهء خمير . و كسى كه بخورد گلولهء خمير را . عجاجيل ( aj jil ) ع . ج . عجول . عجار ( ajj r ) ا . ع . كسى كه گلولهء خمير را خورد . و كشتىگيرى كه پهلوى وى را كسى بر زمين نتواند كرد . و كشتىگيرى كه پاى خود را بپاى حريف پيچيده وى را بر زمين افگند . عجارة ( ej rat ) ا . ع . نقاب و پرده و حجاب و پوشش . عجارد ( oj red ) ا . ع . نره و ذكر . عجاردة ( aj redat ) ا . ع . گروهى از خوارج منسوب بعبد الكريم بن عجرد كه رئيس و پيشواى آنها بود . عجارف ( aj ref ) ا . ع . عجارف الدهر : سختيهاى زمانه . و شدت باران . عجارم ( aj rem ) ا . ع . مجتمع عقد ما بين دوران دابه و اصل ذكر آن . عجارم ( oj rem ) ا . ع . مرد استوار اندام و كير سخت . عجارى ( aj riyy ) و ( aj riy ) ا . ع . بلاها و سختيها . و سرهاى استخوان . عجارى ( aj riy ) و ( ajariyy ) ا . ع . ج . عجراء . عجارير ( aj rir ) ع . ج . عجرور . عجاريز ( aj riz ) ع . ج . عجروز . عجاريف ( aj rif ) ا . ع . عجاريف الدهر : سختيهاى زمانه . و شدت باران . عجاز ( ej z ) ا . ع . پى كه بدان قبضهء شمشير بندند . عجازة ( ej zat ) ا . ع . بالشچهاى كه زنان بر سرين بندند تا فربه نمايد . و انگشت پنجم مرغان . عجاساء ( aj sa ' ) ا . ع . گلهء بزرگ از شتران . و تاريكى . و پارهاى از شب ( واحد و جمع در وى يكسان است ) . و موانع از امور . و نام ريگستانى بزرگ . عجاسى ( aj s ) ا . ع . گلهء بزرگ از شتران . عجاعج ( aj 'ej ) ا . ع . ج . عجعجة . عجاف ( ej f ) ا . ع . طالع و نصيب و بخت . و بدبختى و آسيب زمانه . و حنظل . و كدوى برى . عجاف ( ej f ) ص . ع . ج . اعجف و عجفاء . و نصال عجاف : پيكانهاى باريك . عجاف ( oj f ) ا . ع . نوعى از خرما . عجافة ( aj fat ) م . ع . عجف عجافة و عجفا . مر . عجف . عجال ( aj l ) و ( ej l ) ع . ج . عجلة . عجال ( ej l ) ع . ج . عجيل . و ج . عجلان . و ج . عجلة . عجال ( ojj l ) ا . ع . مشتى از طعام حيس و خرما كه بشتاب خورده شود . و خرماى با پست شورانيده شده . و مشتى از خرما . يق : اتينا بعجال و عجول : آورد براى ما يك مشت از خرما . عجالة ( ej lat ) ا . ع . يك قسم گياهى . عجالة ( ej lat ) و ( oj lat ) ا . ع . ما حضر و هر چه سر دست ميسر آيد و هر چه زود تر مهيا و حاضر گردد . يق : التمر عجالة الراكب . و شير ناشتا شكن كه شبان پيش از دوشيدن شتران بيك حلبة در چراگاه دوشيده باشد . عجالة ( ej latan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بىدرنگى و تأخير و بدون مهلت و فى الفور و به زودى . و ما حضر و هر چه در سر دست باشد . عجالت الوقت ( ej lat - ol - vaqt ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - چيزى كه بدون رعايت ترتيب از روى تعجيل و شتابى كرده و يا نوشته باشند . عجالد ( oj led ) ا . ع . شير خفته . و شير دفزك شده و چغرات گشته . عجالز ( aj lez ) ع . ج . عجلزة و عجلزة و عجلز و علجز و عجلزة . عجالز ( oj lez ) ا . ع . شير خفتهء هنگفت . عجالط ( oj let ) ص . ع . شير خفتهء ستبر شده . يق : لبن عجالط . عجالم ( aj lem ) ا . ع . نام گروهى از اهل يمن . عجلمى : منسوب به آنان . عجاله ( ej le ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى و هميشه مركب با على استعمال كرده و على العجاله گويند يعنى فورا و به زودى و بدون درنگى و مهلت و تاخير . عجالى ( aj l ) ع . ج . عجلى . عجالى ( aj l ) و ( oj l ) ع . ج . عجلان . عجام ( oj m ) ا . ع . خسته و هسته و دانهء ميوجات .